Het Amsterdamse Netwerk Eenzaamheid

Blog

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent consectetur commodo nunc. Curabitur euismod tortor nec ipsum aliquet, eget luctus libero bibendum. Aliquam erat volutpat. Ut a nibh vel tellus vestibulum laoreet eget id justo. Maecenas quis sapien hendrerit, elementum velit in, semper leo. Proin augue ante, vestibulum quis mattis sed, pellentesque eget eros. Donec ac dui ut ipsum tincidunt rutrum. Vivamus a enim quis ligula tristique iaculis. Fusce sem enim, accumsan porta bibendum eget, iaculis a metus.

Eenzaamheid is van, voor en door de samenleving

Buiten zitten de terrassen bomvol op deze eerste echte zomeravond op dinsdagavond 16 mei. Maar ook binnen bij Pakhuis de Zwijger gaat het er warm aan toe tijdens de start van een reeks bijeenkomsten van het Amsterdams netwerk eenzaamheid. De presentatie van de meest actuele cijfers (*) over eenzaamheid in de stad door Arnoud Verhoeff hoofd afdeling Epidemiologie, Gezondheidsbevordering & Zorginnovatie bij GGD Amsterdam maakt in de volle zaal veel los.

 “Dat de cijfers procentueel omhoog zijn gegaan betekent dat het probleem aan het toenemen is. Dat is een signaal waar we wat mee moeten”, reageert Eric van der Burg, wethouder en bestuurlijk opdrachtgever voor de Aanpak Eenzaamheid. “Met dit soort aantallen helpt het niet als we er een miljoentje bij doen. Het is een ingewikkeld probleem, want je kunt niet zeggen dat wat we nu doen niet werkt, maar we zullen dingen anders moeten gaan doen. Ik geloof in kijken wat werkt om zo de goede kant op te gaan. Slimmer worden met elkaar. Het is belangrijk dat de groep ernstig eenzame Amsterdammers een stuk kleiner wordt.”

Eenzaamheid is van, voor en door de samenleving
— Marijke Andeweg, eenzaamheidsregisseur Gemeente Amsterdam

Breng beleid, praktijk en wetenschap bij elkaar

“Eenzaamheid is van voor en door de samenleving”, haakt Marijke Andeweg, eenzaamheidsregisseur voor de gemeente Amsterdam hierop aan. “De rol van de overheid als regisseur is hierbij passend. Breed de ruimte geven om te faciliteren. Al lerende ondervinden wat eenzaamheid is. Er zijn geen kant en klare oplossingen, maar breng beleid, praktijk en wetenschap bij elkaar. Dan komt er iets op gang waardoor kennis en kunde over de hele breedte toeneemt. We moeten zorgen dat we steeds een stap verder komen met een stadsbrede aanpak die beklijft. De cijfers roepen op dat ik graag veel meer wil weten. Daar is het lerende netwerk zo belangrijk voor. Je bent hierin ook je eigen leider. We moeten dit met elkaar gaan maken.”

Nieuwe kwetsbaarheden

“Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het minder belangrijk is in welke buurt je woont”, vertelt Theo van Tilburg, hoogleraar sociologie en sociale gerontologie aan de VU in Amsterdam. “Dat heeft niet direct met eenzaamheid te maken. Het gaat om de sociale structuur. In Nieuw West komt bijvoorbeeld meer eenzaamheid voor omdat er meer mensen wonen die door hun geschiedenis - migratie achtergrond - een veel grotere kans hebben op eenzaamheid. Een van de grote problemen is hoe we in de digitale wereld een goed bestaan kunnen opbouwen. Mensen wonen niet meer om de hoek. Contacten kun je bijvoorbeeld onderhouden middels social media. Ook voor ouderen is dit belangrijk. Veel mensen van middelbare leeftijd hebben die slag nog niet gemaakt. We moeten kijken naar nieuwe kwetsbaarheden.”

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het minder belangrijk is in welke buurt je woont
— Theo van Tilburg, hoogleraar sociologie en sociale gerontologie aan de VU in Amsterdam

Risicogroep

Hoe kan het dat procentueel gezien meer mensen in Amsterdam eenzaam zijn? Theo van Tilburg heeft daar wel een antwoord op. “Een van de redenen is dat meer mensen in de stad zijn komen wonen die tot een risicogroep horen. Mensen die een nieuw leven willen instappen. Mensen die alleen wonen. De groep alleenwonenden blijft maar groeien.  Een andere factor is dat de risico's veranderen. Het lijkt of het alleen maar erger wordt, maar zo zwart wit is het niet. Echtscheidingen komen veel meer voor, maar hoeven veel minder eenzaam te maken dan 30 jaar geleden. Toen zagen vaders hun kinderen vaak niet meer. Nu is dat beter geregeld. En homoseksualiteit en transgenders zijn veel meer ingeburgerd in de samenleving. Zeker in Amsterdam!”

Ik denk dat de Nederlandse woonvormen die wij hebben niet uitnodigen tot contacten. Geef mensen de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten middels nieuwe woonvormen.
— Peter de Lange, Lucas Community

Niet snel tevreden

“Ik schrok van de cijfers van ernstig eenzamen”, zegt Rick Kwekkeboom, werkzaam bij het lectoraat Community Care aan de Hogeschool van Amsterdam. “Mensen moeten hun netwerk op een andere manier organiseren. Er wordt een groot beroep op ze gedaan. Ze moeten dat wel willen. De aanpak moet veelomvattend zijn. Probeer zoveel mogelijk manier in te zetten om in te grijpen. Maak meer interventies mogelijk. Wees niet te snel tevreden. Soms kunnen oude vaardigheden opnieuw opgepoetst worden of zijn nieuwe vaardigheden te leren. Daar zijn vrijwilligers heel belangrijk bij.”

Terugkijken

Heb je de bijeenkomst gemist? Bekijk de opname van de eerste themabijeenkomst hier terug:

(*) Deze cijfers zijn afkomstig uit de Amsterdamse Gezondheidsmonitor, het vierjaarlijkse gezondheidsonderzoek van de GGD onder Amsterdammers van 19 jaar en ouder.