Het Amsterdamse Netwerk Eenzaamheid

Blog

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Praesent consectetur commodo nunc. Curabitur euismod tortor nec ipsum aliquet, eget luctus libero bibendum. Aliquam erat volutpat. Ut a nibh vel tellus vestibulum laoreet eget id justo. Maecenas quis sapien hendrerit, elementum velit in, semper leo. Proin augue ante, vestibulum quis mattis sed, pellentesque eget eros. Donec ac dui ut ipsum tincidunt rutrum. Vivamus a enim quis ligula tristique iaculis. Fusce sem enim, accumsan porta bibendum eget, iaculis a metus.

Eenzaamheid onder mantelzorgers is complexe materie

Mantelzorgers zijn een risicogroep als het gaat om eenzaamheid. Ze zijn vaak gebonden aan huis, kampen met een veranderde relatie, stellen hun eigen wensen en behoeften op de achtergrond en stuiten op onbegrip bij hun omgeving. Onder de noemer ‘Eenzaamheid in de praktijk: mantelzorg’, spraken ervaringsdeskundigen en andere stakeholders op 26 juni in Pakhuis de Zwijger over hoe eenzaamheid onder deze groep mensen voorkomen, (h)erkend en bestreden kan worden.

Deelnemers kwamen uit alle delen van de stad en uit Almere en Amstelveen: mantelzorgers, belangenbehartigers, beleidsmedewerkers, verpleegkundigen, zorgaanbieders, onderzoekers en een impactproducer van een Human-documentaire over het onderwerp. Marijke Andeweg, regisseur Aanpak Eenzaamheid, sprak de hoop uit dat de bijeenkomst zou helpen een duidelijker beeld te krijgen van de soorten mantelzorgers en de specifieke problemen die leiden tot eenzaamheid.

Veel mantelzorgers weten niet eens dat ze mantelzorg bieden

Aan het woord kwamen onderzoekers Karin van Bodegraven, projectmedewerker Expertisecentrum Markant, Marjolein Broese van Groenou, hoogleraar informele zorg aan de VU en Rick Kwekkeboom, lector Community Care aan de HvA. Uit hun bevindingen en de verhalen uit de zaal spreekt de complexiteit van dit vraagstuk. Er zijn allerlei soorten mantelzorgers die alle mogelijke zorg bieden in verschillende zorgsituaties. Veel van hen weten niet eens dat ze mantelzorg bieden en dus in aanmerking komen voor ondersteuning, of ze weten het wel, maar kunnen de weg door het woud aan informatie erover niet vinden. Het zorgen voor een naaste in pijn is vaak een emotionele gebeurtenis, met veel impact waardoor er weinig energie overblijft om informatie in te winnen over hoe de zorg verlicht kan worden en de mantelzorger niet alleen komt te staan. De term mantelzorg wordt vaak gekoppeld aan ouderen, waardoor een grote groep onzichtbaar blijft. Het benul van de diversiteit is er al wel, dit besef moet alleen meer gaan groeien.

De enorme bezuinigingen in de reguliere zorg hebben bijgedragen aan het probleem in de mantelzorg.
— Karin van Bodegraven
Het is niet alleen negatief: mantelzorgers kunnen ook veel voldoening krijgen uit het zorgen voor hun naaste.
— Marjolein Broese van Groenou
Het probleem is dat professionals en mantelzorgers elkaar niet goed vinden.
— Rick Kwekkeboom

Wat werkt bij… lessen en ervaringen

  • In de gemeente Amsterdam worden vrijwilligers ingezet om mantelzorgers te ondersteunen, bijvoorbeeld in de vorm van respijtzorg.
  • Het in kaart brengen van een (sociaal) netwerk met alle formele én informele hulp en daar gebruik van maken, kan mantelzorgers helpen.
  • Bottom-up bieden van (één op één) zorg werkt sneller en beter dan via een logge zorgorganisatie.
  • Het contact en uitwisseling van informatie met lotgenoten is waardevol.
  • Digitale techniek kan helpen bij het in kaart brengen van gedrag van mantelzorgers alsook de verzorgde, en bij preventie van eenzaamheid.
  • Burgerjury in Oost beoordeelt en ondersteunt burgerinitiatieven, specifiek om mantelzorgers te ontlasten.
  • Privé-zorgverleners helpen mantelzorgers te ontzien, maar zijn vooralsnog alleen beschikbaar voor welgestelden.

Kansen voor de stad

  • Professionals breder opleiden op het gebied van ondersteunen van mantelzorgers.
  • Contact en samenwerking tussen hen die een cliënt op welke wijze dan ook verzorgen - zowel professioneel als niet professioneel.
  • Professionals laten leren van de waardevolle kennis en ervaring van mantelzorgers: mantelzorgers hebben veel inzicht in de behoeften van de zorgbehoevende.
  • Professionals en mantelzorgers elkaar beter laten vinden.
  • Onzichtbare mantelzorgers zichtbaar maken: ouders van gehandicapten kinderen, partners van mensen met een psychische (of psychiatrische) aandoening.
  • Maatwerk bij de ondersteuning van mantelzorgers - elke situatie is anders.
  • Het aanbod vanuit welzijnsorganisaties en de gemeente beter vindbaar maken (centraal informatiepunt).
  • Een bottom-up benadering om mantelzorgers te helpen (in plaats van top-down).
  • Huisartsen en wijkverpleegkundigen inzetten bij het informeren van mantelzorgers en het detecteren van risico’s.
  • Mantelzorgers helpen om hulp te durven vragen en te accepteren.
  • Laat de professionals en beleidsmakers praten met bottom-up initiatieven als Alzheimer Café.
  • Zorg voor preventie!

Belangrijkste vragen vanuit de zaal

  • Er is een grote mate van vraagverlegenheid bij mantelzorgers en behandelingsverlegenheid bij hulpverleners. Hoe kunnen we dat doorbreken?
  • Waar moet ik als mantelzorger naar toe? Waar vind ik een goede routekaart voor mantelzorgers?
  • Kan een deel van geld dat besteed wordt aan ondersteuning van mantelzorg niet worden ingezet voor directe zorg?
  • Maatwerk is belangrijk. Hoe kunnen we dit voor iedereen beschikbaar maken?